Een nieuwe wetenschappelijke studie onder leiding van het Institute for Advanced Social Studies (IESA-CSIC) werpt een vraag op die veel hondenbezitters al jaren bezighoudt: waarom mogen katten vrij rondlopen op straat en in parken, terwijl honden aan de lijn moeten? Het onderzoek, gepubliceerd in het European Journal of Wildlife Research , stelt dat er net zoveel redenen zijn om katten aan de lijn uit te laten of in afgesloten ruimtes te houden als voor honden , en pleit voor een wetswijziging om beide diersoorten gelijk te behandelen.
Het onderzoek, gecoördineerd door onderzoeker Carlos Javier Durá, betrof experts van Tilburg University (Nederland), Miguel Hernández University of Elche en de Universiteit van Alicante, evenals onafhankelijke onderzoekers. Volgens de auteurs kan het toestaan ​​dat katten zonder toezicht rondlopen, zoals in veel kattenkolonies het geval is, in strijd zijn met internationale regelgeving ter bescherming van de biodiversiteit , zoals de Europese Biodiversiteitsstrategie 2030 en de Europese Verordening inzake natuurherstel.
De impact van katten op de biodiversiteit
Een van de meest opvallende bevindingen van het onderzoek is het verschil in ecologische schade veroorzaakt door katten en honden. Volgens de verzamelde gegevens zijn katten verantwoordelijk voor het uitsterven van meer dan 60 soorten wereldwijd, terwijl honden in verband worden gebracht met minstens tien soorten . Bovendien bedreigen katten momenteel 367 gewervelde diersoorten die als bedreigd worden geclassificeerd, vergeleken met 188 soorten die door honden worden bedreigd. De onderzoekers benadrukken dat katten vaak in de schemering of 's nachts jagen op kleine zoogdieren, vogels, reptielen en vleermuizen, waardoor hun impact minder zichtbaar is voor het publiek dan aanvallen van honden, vooral wanneer katten dode dieren mee naar huis brengen.
Vanuit het perspectief van milieurecht wijst het artikel erop dat vrij rondlopende huiskatten als invasieve uitheemse soorten kunnen worden beschouwd , omdat ze geen natuurlijk verspreidingsgebied hebben en door mensen zijn geïntroduceerd. Deze classificatie brengt wettelijke verplichtingen met zich mee voor preventie, bestrijding of uitroeiing op grond van het Verdrag inzake biologische diversiteit en de Europese richtlijnen voor vogels en habitats. De auteurs waarschuwen dat het toestaan ​​van een zwerfkat in gebieden met beschermde soorten moeilijk te verenigen is met de EU-wetgeving.
Voorstellen voor verantwoord huisdierbezit
De studie bekritiseert niet alleen de huidige situatie, maar biedt ook concrete oplossingen. De onderzoekers stellen voor om het voorbeeld te volgen van Canberra in Australië, waar een geleidelijke verplaatsing van zwerfkatten naar opvangcentra, gemeenschappelijke kattenverblijven of privéwoningen is doorgevoerd . Kattenverblijven zijn afgesloten, verrijkte buitenruimtes waar katten van de buitenlucht kunnen genieten zonder een risico te vormen voor wilde dieren, waardoor ze een ideaal alternatief zijn voor een volledig afgesloten kattenhuis . Bovendien adviseren ze dat elke nieuwe kat vanaf het begin gewend is om binnen te blijven, met de mogelijkheid om alleen aangelijnd of onder toezicht naar buiten te gaan.
De auteurs pleiten ook voor strengere regelgeving voor katten, in lijn met de regels die al gelden voor honden . In veel Europese steden moeten honden aangelijnd zijn, behalve in daarvoor aangewezen gebieden, en mogen ze soms geen toegang hebben tot natuurgebieden. Vergelijkbare beperkingen voor katten komen echter veel minder vaak voor. De studie suggereert dat deze ongelijkheid voortkomt uit maatschappelijke percepties: honden worden gezien als potentieel gevaarlijke dieren, terwijl katten worden beschouwd als ongediertebestrijders en onderdeel van het stedelijk landschap. De wetenschap toont echter aan dat hun impact groter is, wat suggereert dat het gebruik van kattentuigjes nuttig kan zijn om hun wandelingen te controleren.
Juridische en maatschappelijke implicaties
Het artikel analyseert ook de juridische gevolgen van het handhaven van de status quo. Volgens de onderzoekers is de tolerantie ten opzichte van zwerfkatten moeilijk te verenigen met de Europese Biodiversiteitsstrategie 2030 en de Europese Verordening inzake Natuurherstel , die beide gericht zijn op het versterken van de bescherming van ecosystemen. Bovendien wijzen ze erop dat hondenbezitters vaker boetes krijgen voor overtredingen tegen wilde dieren dan kattenbezitters, wat zij als een historische onrechtvaardigheid beschouwen.
De studie is niet gebaseerd op een nieuw veldexperiment, maar op een uitgebreid literatuuronderzoek en een analyse van internationale regelgeving. De auteurs pleiten voor een interdisciplinaire aanpak waarbij ecologen, dierenartsen, juristen, stedenbouwkundigen en onderwijskundigen samenwerken om duurzame beheerstrategieën voor de lange termijn te ontwikkelen . Ze wijzen er ook op dat het beheersen van kattenactiviteiten niet alleen de dieren in het wild beschermt, maar ook de katten zelf ten goede komt. Katten lopen immers het risico aangereden te worden, te vechten en ziektes op te lopen wanneer ze zonder toezicht rondlopen.
Het voorstel opent een belangrijk maatschappelijk debat: katten behandelen als gezelschapsdieren met vergelijkbare verantwoordelijkheden als honden. Katten aan de lijn uitlaten, een kattenren in de tuin plaatsen of kattenkolonies naar opvangcentra verplaatsen zijn maatregelen die volgens deze onderzoekers belangrijke instrumenten kunnen worden voor samenleven en het behoud van biodiversiteit in Spanje en Europa.